سرطان چگونه اتفاق می‌افتد؟

بهداشت عمومیزیست فناوری

نوشته شده توسط:

تا همین امروز که این مطلب را می خوانید، تخمین زده می‌شود ۱۸٫۱ میلیون مورد جدید سرطان در سطح جهان وجود داشته باشد و سرطان همچنان دومین عامل مرگ و میر در دنیا است،  تنها در امریکا سالانه بیش از ۱٫۷ میلیون نفر مبتلا به سرطان تشخیص داده می‌شوند. سرطان اغلب می‌تواند از جهات مختلفی بروز کند. برخی از آنها به صورت ژنتیکی بروز می کند و برخی افراد در طول زندگی به سرطان مبتلا می‌شوند. این بیماری را می‌توان بر اساس سلول‌هایی که در آنها ایجاد می‌شود، به صدها نوع مختلف تقسیم کرد و هنگامی که پیشینه ژنتیکی هر بیمار بررسی می‌شود، هیچ دو موردی یکسان نیستند.

برای نجات جان بشر از سرطان، باید پیچیدگی‌های این بیماری شناخته شود. از طریق تحقیقات اساسی در زمینه زیست شناسی سرطان و ایمونولوژی، می‌توانیم درک خود را از نحوه پیشرفت سرطان و تعامل آن با سیستم ایمنی بهبود بخشیم. این مطالعات کشف راه های جدید و مؤثرتر برای درمان سرطان را امکان پذیر می‌کند.

چه موقع ممکن است سرطان رخ دهد؟

تعریف سلولی سرطان

سرطان هنگامی شروع می‌شود که سلول‌ها نسبت به حالت عادی، رشد غیرقابل کنترل داشته‌باشند و در نهایت به بافت‌های طبیعی بدن حمله کنند و به آنها آسیب برسانند. رشد سرطان در چند مرحله انجام می‎شود، این مراحل از تغییرات پیش سرطانی شروع می‌شود تا تومورهای بدخیم ادامه می‌یابد. با این وجود‌، همه سرطان‌ها تومور ایجاد نمی‌کنند و سرطان‌های مختلفی با سرعت‌های مختلف ایجاد می‌شوند. بعضی اوقات در طی فرایندی به نام متاستاز سلول‌های سرطانی از محل اصلی خود به سایر نقاط بدن از طریق جریان خون یا سیستم لنفاوی سرایت می‌کنند.

متاستاز

کجا سرطان بوجود می‌آید؟

نقطه ایجاد سرطان

سرطان می‌تواند در قسمت‌های مختلف بدن از جمله پوست، استخوان، رگ‌های خونی و ماهیچه‌ها گرفته تا ریه‌ها، کلیه‌ها و بسیاری از اعضای دیگر بدن تأثیر بگذارد. سرطان همچنین می‌تواند بر سیستم ایمنی بدن تأثیر بگذارد، که در پیشرفت سرطان نقش اساسی دارد.

سرطان در کدام اندام‌های بدن ایجاد می‌شود

 

آیا شیوه زندگی و رفتارها باعث بروز سرطان می‌شود؟

اغلب سرطان تنها با یک جهش ژنتیکی ایجاد نمی شود و مجموعه‌ای از عوامل دست به دست هم می‌دهند تا این بیماری در بدن فرد ایجاد شود. به موادی که باعث سرطان می‌شوند، سرطان زا(carcinogen) گفته می‌شود. یک سرطان زا ممکن است یک ماده شیمیایی مانند مولکول‌های خاصی در دود تنباکو باشد. علت سرطان ممکن است عوامل محیطی، عوامل ویروسی یا ژنتیکی باشد. البته باید توجه داشته باشیم که در بیشتر موارد  نمی‌توانیم بیماری را به یک دلیل واحد نسبت دهیم.

به طور کلی عوامل خطر را به گروه‌های زیر می‌توان تقسیم کرد:

  • عوامل بیولوژیکی مانند سن، جنس، نقایص ژنتیکی ارثی و نوع پوست
  • قرار گرفتن در معرض محیط ها خطرناک، به عنوان مثال در معرض تابش رادیوکتیو و اشعه ماوراء بنفش و ریزگردها
  • عوامل خطر شغلی،  مانند قرارگرفتن در معرض بسیاری از مواد شیمیایی، مواد رادیواکتیو و آزبست
  • عوامل مرتبط با سبک زندگی
  • ویروس ها و باکتری ها

 

آیا سرطان را به ارث می‌بریم؟

علل ژنتیکی سرطان

ژن‌ها بخش‌هایی از DNA هستند که روی کروموزوم‌ها قرار دارند و می‌توانند به مرور زمان جهش پیدا کنند تا سرطانی شوند. این جهش‌ها می تواند ناشی از دلایل مختلفی از جمله انتخاب رژیم غذایی و شیوه زندگی و همچنین قرار گرفتن در معرض برخی از عوامل محیطی باشد. به طور کلی ، فقط ۵ تا ۱۰ درصد از کل سرطان‌ها از نظر ژنتیکی به ارث رسیده‌اند.

یکی از  اختلالات ژنتیکی ارثی که با افزایش خطر سرطان همراه است سندرم لینچ است که از توانایی سلول‌ها در ترمیم DNA در هنگام بروز آسیب، جلوگیری می‌کند. این امر می‌تواند منجر به سرطان روده بزرگ و رحم در سنین پایین شود. یکی دیگر از عوامل ژنتیکی ژن‌های خانواده BRCA است که اشکال خاصی از آنها با سرطان پستان و تخمدان در ارتباط است. امروزه دانشمندان و پزشکان در حال بررسی و انجام  آزمایشات جدید برای جستجوی نشانگرهای زیستی(بیومارکرها) هستند که می‌تواند به تعیین خطرات و گزینه‌های درمانی مناسب بر اساس مشخصات ژنتیکی یک بیمار کمک کند.

انواع نشانگرهای زیستی سرطان

دلایل محیطی ایجاد سرطان

عوامل شغلی و آلودگی‌های محیطی در کشورهای در حال توسعه از دلایل مهم افزایش نرخ ابتلا به سرطان است. عوامل سرطانزا باعث تولید رادیکال‌های آزاد می‌شود این رادیکال‌های آزاد قادر به ایجاد جهش و آسیب‌های ژنومی می‌شوند.

 

عوامل ایجاد رادیکال های آزاد و ایجاد جهش در ژنوم

اکثر عوامل سرطانزای محیطی برای اولین بار در محیط کار شناخته شده‌اند؛ زیرا افرادی که مشاغل خاص دارند، در مقایسه با مردم عادی، بیشتر در معرض  مواد شیمیایی و آلاینده‌های خطرناک هستند.طیف وسیعی از مواد شیمیایی که بعضی افراد در صنایع و مشاغل و در محیط کار خود با آن سرو کار دارند، احتمال ابتلا به این بیماری را در آنها افزایش می‌دهداز جمله این مواد می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • الیاف آزبست
  • تار و آرسنیک، کادمیوم، کرومیوم
  • هیدروکربن های چند هسته ای (به عنوان مثال بنزوپیرن)
  • برخی ترکیبات فلزی
  • برخی از مواد شیمیایی پلاستیکی (به عنوان مثال وینیل کلراید)

سبک زندگی و  احتمال ابتلا به بیماری

به طور متوسط دوسوم  موارد ابتلا به سرطان، به دلیل نوع و سبک زندگی افراد ایجاد می‌شود. یکی از عوامل مهم در ایجاد این بیماری رژیم غذایی است که اکثر متخصصان این زمینه معتقدند رژیم غذایی سالم، کم کالری شامل غلات کامل، میوه جات و سبزیجات و مصرف کم گوشت قرمز و نمک یکی از موارد مهم در پیشگیری از بیماری است. از جمله فاکتورهای خطرزای دیگر استعمال سیگار، مصرف الکل و قرارگیری بیش از در معرض نور خورشید است که باعث ابتلا به سرطان های خطرناک ریه، پوست و خون می‌شود.

سبک زندگی سالم برای پیشگیری از ابتلا

آیا ویروس ها یا باکتری ها باعث بروز سرطان می شوند؟

نظریه‌های مربوط به دلایل ویروسی سرطان به بیش از ۱۰۰ سال برمی‌گردد، که توسط دکتر ویلیام بیلی کولی، پدر ایمونوتراپی مطرح شده‌است. رفتار و محیط اطراف فرد می‌تواند آنها را در معرض باکتری‌ها و ویروس‌هایی قرار دهد که به عنوان عامل سرطان شناخته می‌شوند. در ادامه به برخی از این ویروس‌های اشاره می‌شود.

  • ویروس پاپیلوم انسانی (HPV)
  • ویروس های هپاتیت B) HBV) و هپاتیت C) HCV)
  • ویروس Epstein-Barr) EBV)
  • ویروس T-لنفوتروپی انسان
  • تبخال مرتبط با سارکوم
  •  هلیکوباکتر پیلوری

قرار گرفتن در معرض سویه های B و C ویروس هپاتیت می تواند منجر به سرطان کبد شود و انتقال جنسی برخی از سویه‌های ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) می‌تواند منجر به سرطان دهانه رحم شود.

 

مکانیسم سرطان ویروسی. پس از آلوده کردن سلولهای هدف ، DNA ویروس بصورت مداوم به عنوان عناصر ژنتیکی حفظ می شوند. ژنوم های ویروسی می توانند اپی‌زوم‌هایی ایجاد کنند  یا در DNA ژنومی میزبان ادغام شوند.

 

اگرچه روزانه بر تعداد  عوامل خطرناک در ابتلا به این بیماری مهلک افزوده می‌شود، اما درمان‌های مورد استفاده  بطور مداوم در حال بهبود و گسترش است. با این حال، شیوه زندگی سالم،پرهیز از مصرف دخانیات و الکل و فعالیت مستمر بدنی برای پیشگیری از ابتلا سرطان بسیار مفید واقع می‌شود. برای کنترل خطرات محیطی نقش مسئولان حوزه سلامت، با تولید محصولات کم خطر ( سوخت سالم، توسعه ناوگان حمل ونقل برای کاهش آلاینده ها) و ایجاد محیطی با کمترین آلاینده، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.سرطان پروسه ای نیست که  یک شبه اتفاق بیوفتد بنابراین سبک زندگی سالم و دوری از عوامل خطر  تا حد قابل توجهی می تواند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *