آنچه که باید در مورد لوازم آرایشی و بهداشتی بدانیم

آنالیزبهداشت عمومی

نوشته شده توسط:

لوازم آرایشی و بهداشتی بخشی از زندگی روزمره برای مردان و زنان است. بسیاری از افراد می خواهند خوب به نظر برسند و احساس خوبی داشته‌باشند و برای رسیدن به این هدف از مواد آرایشی استفاده می‌کنند. براساس آمارهای جهانی سازمان های بهداشتی،زنان به طور متوسط روزانه ۱۲ محصول مراقبت و بهداشت شخصی استفاده می‌کنند و آقایان حدود نیمی از آن را استفاده می‌کنند.

به دلیل شیوع  مصرف لوازم آرایشی در جامعه ، مهم است که یک مصرف کننده  در مورد نوع و محتوای این لوازم و تاثیرات آن ها بر بدن خود آگاهی کامل داشته‌باشد. در این مطلب قصد داریم به طور مختصر به بررسی ایجاد و روند پیدایش، مواد موثره و بهداشت لوازم آرایشی و بهداشتی بپردازیم.

 

 تاریخچه لوازم آرایشی و بهداشتی

جهان

لوازم آرایشی و بهداشتی از زمان مصر باستان‌(حدود ۵۰۰۰سال پیش) تاکنون بخش عمده‌ای از فرهنگ بشر بوده است. در طول تاریخ مصریان باستان اولین مصرف‌کنندگان لوازم آرایشی بودند. علاوه بر زیبایی، مصریان باستان به دفع خطرات ارواح و برای جلوگیری از چشم زخم از آرایش استفاده می‌کردند. کلئوپاترا “ملکه بزرگ مصر” جز اولین کسانی بود که از رنگ سوسک کارمین به عنوان رژلب استفاده کرد. یونانیان و رومیان باستان علاقه وافری به استفاده از عطرها و مواد رنگی داشتند، یونانیان از دوده  و صمغ برای زیبایی مژه ها و ابرو و همچنین از توت قرمز برای آرایش گونه ها و رنگ کردن ناخن ها استفاده می‌کردند. از طرفی دیگر برخی از اقوام یونانی برای سفید کردن پوست خود از سرب سفید و جیوه  استفاده می‌کردند استفاده از این مواد خطرناک بعدها منجر به بیماریهای پوستی و مرگ زودرس در زنان این سرزمین شد.

آرایش مصریان باستان براساس یافته های تاریخی

 

 ایران باستان

در ایران باستان آرایش کردن و آراسته بودن امری پسندیده محسوب می‌شد. بر طبق یافته‌های باستان شناسی حدود ۲۰۰۰ سال پیش در تپه های خوزستان کنونی نوعی لوازم آرایشی با عملکرد ژرلب کشف شد علاوه بر این سرمه‌دادن‌های فیروزه ای از دوران هخامنشیان نشان از قدمت مصرف این لوازم در ایران است. واژه ” هفت قلم آرایش ” نیز از آن زمان در فرهنگ ما جای گرفت  این هفت قلم شامل  ۱-قاضه (سرخاب یا سرخی) ۲-سپیدآب ۳-خال ۴-سرمه ۵-نگار (حنا)  ۶-وسمه (جهت پر پشت کردن ابرو ها ریمل ابرو امروزه) ۷-زرک (گرد طلایی رنگ ) می باشد که در عهد باستان به “هفت وند” نیز معروف بوده‌است.

بازار جهانی

امروزه تولید و عرضه ی محصولات آرایشی و بهداشتی به یکی از صنایع بزرگ و پردرآمد در دنیا مبدل شده‌است به طوری که سالانه در این صنعت ۵۰ میلیارد دلار گردش مالی ایجاد می‌شود. شرکت‌های آرایشی و بهداشتی با پیشرفت فناوری، سالانه  فرمولاسیون و محصولات جدید و بر پایه علمی تولید می‌کنند که پاسخگوی نیازهای مصرف کنندگان در سراسر جهان می‌باشند. علیرغم اینکه کشورهای مطرح تولیدکننده مواد آرایشی بهداشتی در امریکا و اروپای غربی هستند اما بزرگترین مصرف‌کنندگان این محصولات در اروپای شرقی، آسیا و بخصوص خاورمیانه هستند. در خارومیانه ایران دومین کشور بعد از عربستان است که بیشترین بازار مصرف این محصولات را به خود اختصاص داده‌است.

بازار ایران

با توجه به گرایش روز‌افزون به مصرف این محصولات در ایران، برندهای قاچاق و تقلبی در ایران رو به افزایش است و طبق آمارهای غیررسمی زنان ایران بزرگترین گروه مصرف‌کننده لوازم آرایشی بهداشتی تقلبی هستند. براساس آمارهای سایت مجله «Beauty world middle East» بازار محصولات آرایشی بهداشتی در ایران ۳.۶۸  میلیارد دلار معادل ۱۲ هزار و ۶۹۶ میلیارد تومان است، به عبارت دیگر هر زن ایرانی به طور متوسط ۳۰درصد از درآمد خود را صرف خرید لوازم آرایشی بهداشتی می‌کند. طبق پژوهش‌های انجام گرفته در موسسه تحقیقاتی MTB  بالغ بر ۲۹۰ آسیب و عارضه در کمین مصرف‌کنندگان محصولات آرایشی تقلبی است. با توجه به این حجم از مصرف و  گسترش محصولات تقلبی، سلامت و بهداشت این محصولات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. تنها روش مطمئنی که قادر به شناسایی محصولات تقلبی و خطرناک آرایشی و بهداشتی می‌باشد، بررسی‌های آزمایشگاهی این مواد  است.

 

تعریف لوازم آرایشی بهداشتی

لوازم آرایشی و بهداشتی شامل موادی هستند که برای  مراقبت و بهبود پوست و مو و به طور کلی بدن انسان به‌ کار می‌روند. این مواد عبارتند از کرم‌ها ، لوسیون‌ها، پودرها، عطرها، رژ لب، لاک ناخن، مواد آرایشی چشم و صورت، رنگ مو، ژل و افشانه ی مو، دئودورانت‌ها (ضد بو)، روغن‌ها و… .

براساس تعریف رسمی اتحادیه اورپا یک محصول آرایشی و بهداشتی (Cosmetic) مواد یا محصولاتی هستند که با قسمت‌های مختلف خارجی بدن (از جمله پوست، مو، ناخن، لب و حتی دندان ها) به منظور تمیز کردن، معطر کردن، تغییر ظاهر، تغییر بو و یا محافظت از عوامل خارجی در تماس هستند.

 

ایمنی محصولات زیبایی برچسب گذاری آن ها

بسیاری از افراد به دنبال محصولات زیبایی هستند که از ترکیبات سالم و غیرسمی تهیه شده‌باشد. این در حالی است که وجود تنوع گستره‌ای از محصولات زیبایی در غالب برندهای مختلف و بعضا با برچسب هایی که ادعا می‌کنند محصولات طبیعی و سلامت هستند، تشخیص اصالت محصولات برای مصرف‌کنندگان بسیار دشوار است. سازمان غذا و دارو ایران با آزمایش و بررسی اقلام آرایشی و بهداشتی وارداتی و داخلی بر سلامت و  بهداشت ایران محصولات نظارت دارد، از طرفی دیگر سازمان و نهاد مشخصی برای نظارت و بررسی محصولات آرایشی و بهداشتی که از طریق قاچاق وارد کشور می شوند وجود ندارد.

سازمان غذا و داروی ایالات متحده امریکا (FDA) به همان اندازه که بر مواد غذایی و داروها کنترل دارد قدرت نظارت بر مواد آرایشی ندارد. به طور مثال FDA محصولاتی که ادعا دارند ۱۰۰٪ ارگانیک هستند را بررسی نمی‌کند، این سازمان اختیار قانونی دارد که مواد افزودنی و رنگ‌های مورد استفاده در مواد آرایشی را بررسی نماید.

بنابراین مهم است که محصولاتی آرایشی که تهیه می‌کنیم از نظر وجود مواد شیمیایی پرخطر و سمی بررسی شود. در ادامه به پنج دسته اصلی مواد مضر مورد استفاده در لوازم آرایشی و محصولات مراقبت شخصی اشاره می شود.

 

 

 

 

  • سورفکتانت ها

سورفکتانت ها در محصولاتی که برای شستشو استفاده می شود یافت می شود. آنها حلال های روغنی تولید شده توسط پوست را می‌شکنند تا با آب شسته‌شوند. سورفکتانت‌ها با ترکیباتی مانند رنگ، عطر و نمک در محصولاتی مانند ژل دوش، شامپو و لوسیون بدن ترکیب می‌شوند. آنها محصولات را غلیظ می‌کنند و امکان پخش یکنواخت و ایجاد کف را می‌دهند. سورفکتانت‌ها می‌توانند بر اندام‌های مختلف بدن به ویژه چشم‌ها، پوست، بافت مخاطی و حتی اندام‌هایی مانند مغز، قلب، طحال و کبد اثرات مخربی بگذارند. سدیم لوریل سولفات(SLS) یکی از سورفکتانت‌های متداول در صنایع بهداشتی است که هم از نظر مکانیکی و هم از نظر شیمیایی باعث ایجاد زخم های قرنیه چشم می‌شود.

 

  • مواد نرم کننده Conditioner

این مواد مسئول حفظ رطوبت پوست و مو است. گلیسیرین‌، یک جزء طبیعی روغن‌های گیاهی و چربی‌های حیوانی است که در صنعت آرایشی به صورت مصنوعی تولید می‌شود. استئارآلکونیوم کلرید یکی از موادی است که به عنوان نرم کننده در کرم ها و شامپوها استفاده می‌شود این  ماده شیمیایی مضر‌، حساسیت زا و بسیار سمی است.

  • مواد نگهدارنده

مواد نگهدارنده  از جمله افزودنی‌های هستند که به ویژه مصرف‌کنندگان را نگران می‌کنند. آنها برای کندکردن رشد باکتریها و طولانی کردن ماندگاری محصول استفاده می‌شوند. یکی از معروفترین نگهدارنده که به وفور در محصولات زیبایی مورد استفاده قرار می‌گیرد پارابن است. دلایل بسیاری در سرطانزا بودن این ماده وجود دارد. دی آزولیدینیل اوره ماده دیگری است که اکثرا به همراه پارابن به عنوان نگهدارنده در این محصولات به کار می‌رود. دی‌آزولیدینیل اوره می‌تواند موجب آزادسازی فرمالدئید که ماده ای سرطانزا شود(فرمالدئید در دسته اول عوامل ایجاد سرطان در انسان قرار دارد).

 

 

  • عطر

عطر می تواند مضرترین قسمت یک محصول زیبایی باشد. رایحه اغلب حاوی مواد شیمیایی است که می‌تواند یک واکنش آلرژیک ایجاد کند. فتالات ماده ای است که جهت ماندگاری رایحه به کار می رود و در همه محصولات مو با عنوان ” رایحه ” (fragrance) وجود دارد. این گروه از مواد باعث اختلات شدید هورمونی می‌شوند. همچنین بررسی‌ها، ارتباط میان فتالات با اوتیسم، ضریب هوشی پایین، آسم، چاقی، دیابت نوع دو و سرطان پستان را نشان‌داده‌است.

 

 

  • رنگ ها

رنگ های مختلفی در لوازم آرایشی بهداشتی به کار می رود که اغلب آن ها سنتزی و مصنوعی هستند. در مورد خطرات احتمالی این رنگ ها بحث های زیادی وجود دارد برخی متعقدند این رنگ ها سمی هستند و برخی نیز آن ها را یکی از عوامل ایجاد بیش فعالی میدانند، با این وجود  سازمان غذا و داروی آمریکا  تنها چند مورد از رنگ ها را برای استفاده در لوازم آرایشی مجاز اعلام کرده است.

 

 

با آنابیز لوازم آرایشی و بهداشتی خود را با اطمینان مصرف کنید

 

لوازم آرایشی بخشی از زندگی برای بسیاری از افراد است و تبلیغات دراین بازار  می‌تواند گمراه کننده‌باشد. اگر از مواد آرایشی یا محصولات مراقبتی و بهداشتی استفاده می‌کنید، بهتر است درمورد اینکه دقیقاً چه چیزی در آنها وجود دارد مطلع شوید. با خواندن برچسب‌ها و انجام برخی آزمایشات می‌توانید در هنگام خرید و استفاده از محصولات آرایشی، تصمیمات درست بگیرید که تصمینی کننده سالم خود و خانواده شما است. آزمایشگاه‌هایی در کشور هستند که وجود و میزان ترکیبات خطرناک مواد آرایشی و بهداشتی را بررسی می‌کند، به کمک آزمون‌های این آزمایشگاه‌ها قادر خواهید‌بود که از سلامت محصولات آرایشی و بهداشتی مورد استفاده خود اطمینان حاصل کنید.

 

 

 

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *